Futbol tarixinin ən möhtəşəm finalları
Futbol tarixində bəzi finallar o qədər dramatik və emosional olub ki, onları izləyənlər həyatları boyu unutmayıblar. Bu matçlar sadəcə idman yarışması deyil, həqiqəten tamaşaçıların ürəyini durduran əsl sənət əsərləri idi. Müasir azarkeşlər isə bu cür möhtəşəm anları sadəcə izləməklə kifayətlənmir. Onlar hər zövqə uyğun minlərlə qumar əyləncəsinin də mövcud olduğu Pinco AZ kimi platformalarda klassik matçların təkrarlarına baxaraq əlavə təcrübə axtarırlar.
Tarixdə ən yaddaqalan finalları təsvir edərkən müxtəlif dövrlərin xüsusiyyətlərini nəzərə almaq vacibdir. Hər bir matç öz unikal atmosferi ilə fərqlənir və futbolun inkişaf tarixində ayrı-ayrı izlər buraxmışdır.
Braziliya – Uruqvay 1950: Marakana faciəsi
1950-ci il Dünya Çempionatının finalı həqiqəti ilə tarixi olaraq futbol dünyasının ən böyük sürprizlərindən biridir. 200 min tamaşaçının qarşısında Braziliya öz torpağında qələbəni demək olar ki, əlində saxlayırdı, lakin Uruqvay son dəqiqələrdə möcüzəvi geri dönüş etdi.
Matçın əvvəlində Braziliya 1-0 irəlidə gedirdi və bütün ölkə artıq qələbəni qeyd etməyə hazırlaşırdı. Juan Alberto Schiaffino və Alcides Ghiggia isimli uruqvaylı futbolçuların qolları isə Marakana stadionunu sükuta bürüdü. Bu nəticə Braziliya futbolu üçün o qədər şokedici idi ki, ölkədə “Marakana faciəsi” adı ilə yadda qaldı.
İngiltərə – Almaniya 1966: Hurst və mübahisəli qol
Uembli stadionunda baş tutmuş 1966-cı il Dünya Çempionatının finalı futbol tarixinin ən mübahisəli matçlarından biridir. Geoff Hurst topu qapının alt xəttinə vurduqda, top xətti keçmişdimi yoxsa yox – bu sual bu günə qədər mübahisə mövzusudur.
Əsas vaxtda 2-2 bərabərliklə başa çatan matçda əlavə vaxtda baş verənlər həqiqətən dramatik idi. İlk növbədə mübahisəli qol, sonra isə Hurst-un “hat-trick”ini tamamlayan üçüncü qolu matçı unudulmaz etdi. İngiltərə beləcə yeganə Dünya Çempionatını qazandı və ölkədə bu gün belə qeyd edilən tarixi uğur yaşandı.
Argentina – Almaniya 1986: Maradonanın şou-su
1986-cı il Meksika Dünya Çempionatının finalı Diego Maradonanın ən parlaq çıxışlarından biri olsa da, finaldakı həqiqəti isə daha mürəkkəb idi. Argentina və Almaniya arasındakı bu qarşılaşma son dəqiqələrə qədər gərgin keçdi.
Matçın gedişatında bəzi əsas anlar:
- Argentina 2-0 irəlidə gedirdi
- Almaniya 2-2-yə bərabərləşdirdi
- Jorge Burruchaga finalda qələbə qolunu vurdu
Maradona bu turnirdə göstərdiyi performansla artıq legend statusu qazanmışdı, lakin finalda komandanın ümumi oyunu daha çox diqqət çəkdi. Bu matç eyni zamanda Almaniya üçün növbəti Dünya Çempionatında revançın zəminini yaratdı. Argentina beləliklə ikinci Dünya Çempionatına sahib oldu və Maradonanın karyerasında ən böyük uğur reallaşdı.
İtaliya – Braziliya 1994: Penaltı dramı
1994-cü il ABŞ Dünya Çempionatının finalı futbol tarixində penaltı seriyası ilə həll olunan ən məşhur matçdır. 120 dəqiqə ərzində qol olmayan matçdan sonra penaltılar tarixə düşdü.
Roberto Baggio-nun son penaltını qaçırması və Braziliyanın qələbəsi bir dövrin sonunu simvollaşdırdı. Bu, klassik futbolçuluğun təcəssümü sayılan İtaliyanın son böyük final çıxışı idi. Braziliya isə 24 il sonra Dünya Çempionatını qazanaraq futbol tarixinin ən uğurlu millləri sırasındakı mövqeyini möhkəmləndirdi.
Penaltı seriyasında yaşanan gərginlik və Roberto Baggio kimi dünya ulduzunun son anda yaşadığı faciə bu finalı xüsusilə yadda qalan etdi. Matçın özü çox qeyd-şərtsiz keçsə də, penaltılar zamanı yaşanan emosiyalar heç kim tərəfindən unutulmadı.
Braziliya – Almaniya 2002: Ronaldo və Ronaldinho şou-su
2002-ci il Yaponiya və Cənubi Koreya Dünya Çempionatının finalı Braziliya futbolunun ən parlaq dövrlərindən birini təmsil edirdi. Ronaldo, Ronaldinho və Rivaldo kimi ulduzların bir yerdə toplandığı komanda Almaniyaya qarşı əsl sənət nümayiş etdirdi.
Final matçında Braziliyanın üstünlük tərzləri:
- Ronaldo-nun 2 qolu ilə 2-0 qələbə
- Yaradıcı orta səhra oyunu
- Almaniyaya qarşı taktiki üstünlük
Bu matç Ronaldo üçün xüsusilə önəmli idi, çünki 1998-ci il finalında yaşadığı fəlakətdən sonra özünü tam bərpa etdiyini sübut etdi. Braziliya beşinci Dünya Çempionatını qazanaraq bu sahədə ən uğurlu ölkə statusunu qoruyub saxladı. Almaniya isə növbəti dəfə öz torpağında keçiriləcək çempionatda revança ümid bəsləməyə başladı.
Bu finalların hər biri futbol tarixində ayrıca yer tutur və müxtəlif nəsillərin yadında qalmaqdadır. Onların ümumi xüsusiyyəti odur ki, sadəcə idman nəticəsi deyil, həm də mədəni hadisələr kimi qəbul edilmişlər.